Merkez Mezitli ilçesinin Mezitli Mahallesi’nde, 2002 yılında gerçekleştirilen yol açma çalışmaları sırasında tarihi kalıntılara rastlandı. Mersin Müze Müdürlüğü’ne iletilen bu bulgular üzerine uzman ekipler bölgeye gelerek kazı çalışmalarına başladı. Kazılar sonucunda Roma dönemine ait lahitlerin bulunduğu bildirildi.
İddialara göre, kazı alanına bitişik olan ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak sınıflandırılan yaklaşık 2,5 dönümlük bu parsel, 2013 yılında bir iş insanı tarafından satın alındı. İş insanı, 2020 yılında burada 4 villa inşa etmek için belediyeye ruhsat başvurusu yaptı. Belediyenin bu başvuruyu değerlendirmesi sürecinde, Mersin Müze Müdürlüğü’nden görüş alındı. Müze Müdürlüğü, bu alanda 13 ayrı sondaj çalışması gerçekleştirdi. 23 gün süren sondaj kazılarında, etütlük olarak değerlendirilen ve önemli ölçüde korozyona uğramış 3 bronz sikke bulundu. Ayrıca, 1 ve 9 numaralı sondaj çukurlarında da taşınır kültürel varlıklar tespit edildi. Diğer sondaj alanlarında ise herhangi bir kültürel varlığa rastlanmadı. Elde edilen bulgularla birlikte Müze Müdürü S.C.B. ve müze araştırmacısı M.D. tarafından bir rapor hazırlandı. Raporda, inşaat sırasında kültürel kalıntılara rastlanması halinde müze müdürlüğüne bilgi verilmesi koşuluyla inşaatın devam edilebileceği vurgulandı.
Ancak, Mersin Müze Müdürü S.C.B.’nin izinde olduğu dönemde, yerine bakan Müdür Vekili, yol açma çalışmaları sırasında bulunan lahitler hakkında eksiklikler fark etti ve işlem başlattı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın gönderdiği müfettiş, lahitlerin bulunması için kurtarma kazılarının genişletilmesi yönünde karar verdi ve 2022 yılında bölgede bu kazılar başlatıldı.
2022 ve 2023’te devam eden kazılarda, yeni lahitlerin yanı sıra Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı da gün yüzüne çıkarıldı. Su kanalının, iş insanı tarafından satın alınan ve inşaat izni verilen parsel üzerinde olması nedeniyle uzmanlar, kazının bu alanda devam ettirilmesi gerektiğini belirtti. Daha önce yapılan 13 sondaj çalışmasında ‘taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültürel varlık bulunmadığı’ rapor edilen 2,5 dönümlük alanda yeniden kazı çalışmaları başlatıldı. 2024 yılında gerçekleştirilen bu kurtarma kazılarında 8 Roma mezarı, çok sayıda envanterlik eser, bir Roma su kanalı ve çeşitli mimari yapı kalıntıları keşfedildi. Tüm bu gelişmeler üzerine hazırlanan rapor, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na iletildi. Kurul, 12 Aralık 2025 tarihinde inşaat izni verilmiş olan bu alan için inşaat süreçleri tamamlanana kadar izinsiz inşaat yapılamayacağını ilan etti.
Yeni kurtarma kazıları sonuçlarını değerlendiren Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, 25 Şubat 2026 tarihinde, daha önce inşaat izni verilen parselin 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmesine karar verdi. Bu kararın ardından, Soli Pompeipolis Antik Kenti içinde yer alan ve Roma Nekropolü olarak değerlendirilen yaklaşık 20 dönümlük alan, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak koruma altına alındı.