Son yıllarda sağlık alanında uluslararası düzeyde dikkat çeken bir araştırma, modern yaşamın getirdiği önemli tehditlerden birini gözler önüne serdi. Cenevre Üniversitesi ve Cenevre Üniversitesi Hastaneleri uzmanları tarafından gerçekleştirilen 40 yıllık çalışma, 1980-2021 yılları arasında yaklaşık 100 bin vakayı inceleyerek, kolorektal kanserin genç bireylerde hızlı bir artış gösterdiğini ortaya koydu. Rutin tarama programlarının başarılı olduğu ileri yaş gruplarında vaka sayıları düşerken, 50 yaş altındaki bireylerde tanı oranlarının her yıl istikrarlı bir şekilde yükselmesi tıbbi camiayı harekete geçirmiş durumda.
ERKEN TEŞHİSİN AZALMASI: VAKALAR METASTAZ EVRESİNDE BELİRLENİYOR
Araştırmanın en çarpıcı bulguları arasında, genç hastalar için konulan teşhislerin geç kalması bulunuyor. Elde edilen verilere göre, 50 yaş altındaki hastaların yaklaşık yüzde 28’ine, hastalık diğer organlara yayıldıktan sonra tanı konulabiliyor. İleri yaş grubundaki bu oran ise sadece yüzde 20 civarında. Genç yaşta hastalığın bu denli geç tespit edilmesi, hayati tehlike yaratıyor. Cenevre Üniversitesi Hastaneleri Kıdemli Uzman Cerrahı Dr. Jeremy Meyer, “Artık aile geçmişinde kanser öyküsü bulunmayan 30’lu yaşlardaki bireylerde bu vakalarla karşılaşıyoruz. Hastalar, belirtileri önemsemediği için kliniğimize başvurduklarında kanser ne yazık ki vücuda yayılmış durumda oluyor,” diyerek duruma dikkat çekti.
HASTALIĞI TETİKLEYEN UNSURLAR: BESLENME VE MİKROBİYOM DEĞİŞİKLİĞİ
Bilim insanları, kolon kanserinin gençlerde hızla artış göstermesinin nedenlerini araştırıyor. Kesin bir sebep henüz belirlenememiş olsa da, son 40 yılda dünya genelinde değişen beslenme alışkanlıkları en önemli etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor. İşlenmiş gıdaların artışı, hareketsiz yaşam tarzı, obezite oranlarındaki artış ve çevresel faktörlerin bağırsak mikrobiyomunu olumsuz etkilediği düşünülüyor. Uzmanlar, erkeklerde rektum kanserinin ve genç kadınlarda sağ kolon kanserinin artışının arkasında farklı biyolojik ve çevresel mekanizmaların olduğunu vurguluyor.
“GENÇ YAŞTA KANSER OLMAZ” YANILGISI TEHLİKE ARTIYOR
Kolon kanserinin erken evrelerdeki belirgin sinsi ilerleyişi, tanı koyma sürecinde büyük bir engel oluşturuyor. Genç bireyler, “bu yaşta kanser olmam” düşüncesiyle vücutlarının verdiği önemli uyarıları göz ardı edebiliyor. Uzmanlar, sürekli karın ağrıları, dışkıda kan görülmesi, açıklanamayan hızlı kilo kaybı ve bağırsak düzenindeki kalıcı değişikliklerin (kronik ishal veya kabızlık) ciddiye alınması gereken önemli belirtiler olduğunu vurguluyor. Dünyada her yıl 1.9 milyondan fazla yeni vaka ile en ölümcül ikinci kanser türü olan kolon kanseri karşısında, ülkeler de tarama stratejilerini gözden geçiriyor. Amerika Birleşik Devletleri gibi birçok sağlık otoritesi, rutin tarama yaş sınırını 50’den 45’e indirmişken, aile öyküsü bulunan riskli bireylerin daha erken yaşlarda kolonoskopi ve tarama yaptırmalarının gerektiği ifade ediliyor.
